2011-11-29

Онгод буурлын айлтгалаас: Энэ цагаас эхлэн эрхэмлэн санаж явагтун

Энэ цагаас эхлэнЭмс охид сонсогтунАриун цусаа алдан бохирложАтаатны аманд орсон бүхэнЭрдэнийн биеэ эрхтэнд тушаажЭцгийн нүүрийг барсан бүхэнЭрдэнийн илдийн ирийг амсанЭрхшээсэн тэнгэртээ идүүлж дууснаЭнэ цагийн эрчүүдЭрхэмлэн санаж яваг...

Онгод буурлын айлтгалаас: Энэ цагаас эхлэн Идуган Зайрангууд сонсогтун

Энэ цагаас эхлэн Идуган Зайрангууд сонсогтун Дээд тэнгэрээс заяатайДэвжит лусаас хөллөөтэйДолоо дордовч найм сэхдэгДогшин Монголын удамДотроо уйлавч гаднаа инээдэгДолоон голтын угсааДоройтож муудсан үрсдээДомог болсон улсдааДор бүрт нь таниулжДотор бүрт нь сэхээрүүлье хэм...

Өлзийхутаг: ТӨРИЙН НАЙМАН ЦАХА АЯЛГУУ /тайлал/

Төрийн найман ЦАХА Аялгуу - Хөг  үл алдагдан үргэлжлэх гэдэг утгыг агуулсан бололтой. Ингээд өөрийн ухаанаар ухаснаа өгүүлье. Сорхагтан бэхи хатаны Андгай мэт ниргүүлэн хэлсэн өчилийг андуу тайлсан, алдастай ухсан аваас өршөөгээрэй. 1.      ...“Төрийн найман цаха аялгуу”-гИл, элч, дэмч,иргэн, булхай болоод Их Мөнх лугаад хүргэсү гэдгийн  Ил , элч, дэмч, иргэн, булхай гэдэг нь тухай үеийн / ХҮН бол биологийн хувьд байгалийн амьтан / ХҮН-ээс дэвшсэн өөрөөр хэлбэл зохих боловсрол хүртсэн, Төрийн үйлд зүтгэх чадвар суусныг ялган ангилсан бололтой. Булхай гэдэг нь хамгийн доод зиндаа боловуу. Учир нь Их эзэн хааны Төрийн Хасбуу тамганы бичээст “ Эл /ил/ булха эргүн /иргэн/ дор хүрвээс АЮУТУГАЙ, БИШИРТҮГЭЙ” гэж...

2011-11-26

Аргалын утаа 300 гаруй микроб вирусийг устгадаг.

Аргалын утаа боргилсон малчны гэрт төрсөн би Атар хээр нутгаа өлгий минь гэж боддог... гэж бид хүүхэд байхдаа энэ шүлгийг мөн ч их уншдаг байлаа. Одоо ч энэ шүлгийг сонсохоор аргалын тэр “тансаг” гоё утаа үнэртэх шиг болдог юм. Хотын бид ч сүүлийн үед нүүрсний хорт утаагаар амьсгалсаар байгаад аргалын утааныхаа үнэрийг мартаж байх шиг байна даа. Аргалд ариусгах олон шинж байдаг гэсэн. Бид үүнийгээ мэдэхгүй малын баас гэж сэжиглэн тойрч зугтдагаа нуугаад яахав. Хэн хүнгүй л мэдэж байгаа юм чинь. Аргал ямар шидтэй юм бол гээд асуухаар мэдэх эрдэмтэн доктор тун ховор байх юм. Хүн хүнтэй уулзаад аргалын тухай асууж явтал нэг танил маань “Аргалыг судлах цаг нь болсон шүү. Биднээс түрүүлээд Япончууд аргалыг судлаад ид шидийг нь мэдээд ирээдүйн сумочдоо...

Бөөгийн тухай асуултаа илгээнэ үү

Сайн байцгаана уу Их Эзэн Чингис Хааны Улаач Аянга удганы блогт морилж байгаа зочид та бүгдийн амар амгаланг эрье.  Аянга Удганы дараагийн ном Бөөгийн тухай ном гарахаар бэлтгэгдэж буй бөгөөд блогт зочилсон та бүхэн бөөгийн тухай мэдэхийг хүссэн асуултуудаа tengermongolgazar@yahoo.com хаягаар илгээнэ ...

2011-11-25

Төгсбадрах: МУХАРДАЛ

Энэ Дэлхий Ертөнц цаашаа яаж, ямар замаар хэрхэн хөгжихөө мэдэхээ байчихаад байгаа  бус уу? Хөгжлийн гарц хайн ЭКО боловсрол, Ногоон Дэлхий төсөл хөтөлбөр, Хүлэмжийн хийг багасгах, Хүн хэмээх төрөлтнөөс /хүн төрөлхтөн/ байгаль дэлхийд учируулсан хор хөнөөлөө арилгья, нөхөн сэргээе гэх мэтээр зарим нь сэтгэж байхад Эдийн засаг санхүүгийн чадавхиа л дээшлүүлж хөрөнгө оруулалтаа зөв үр дүнтэй зүйлд чиглүүлж Эдийн засгийн хямралаас эн тэрүүнд гарах хэрэгтэй гэж зарим нь үзээд байгаа ч юм шиг, гэтэл газар нутгаараа бүсчилээд тив тивээрээ салаад хөгжих гээд байгаа ч юм шиг янз бүрийн бодол санааг уралдуулцгааж бай...

2011-11-24

ГУРВАН ЗУУН ТАЙЧУУДЫГ ДАРСАН ДОМОГ

ГУРВАН ЗУУН ТАЙЧУУДЫГ ДАРСАН ДОМОГ Сод Богд Чингис зах нутаг нутгаар явахын цагт нэгэн өдөр дотоод есөн сайдаа авч мөр хайж бараа хараж яваад зарлиг болруун: Аль ч зүгээс ямар ч дайсан ирэх магад үгүй есөн сайд минь гурван хэсэг болж яв. гэж зарлиг болов. Эзний зарлигийг дагаж Зэлмэ, Чу мэргэн, Шихихутуг гурвуул нэг хэсэг, Боорчи, Борохул, Мухулай. гурвуул нэг хэсэг, Сүлдэсний Сорхан шар, Бэсүдийн Зэв, Ойрадын Хар Хирүгэ гурав нэг хэсэг болж гэрт үлдэв. Эзэн босоод зургаан сайдаа авч мөр хайж, бараа хараж  Чахарай арлаж ханыг, Залман ханыг   өлүгэиелж явтал эзний доор...

Нарангэрэл: АМЬД СУДАРЫН ТУХАЙ

Эрхэмсэг Аугуу Тэнгэр Удган минь ээ, Чингис Монгол Бүлхэмийн Эрхэмсэг ноёд хатагтай нар аа, Та нарынхаа энэ гарагийн амар амгаланг айлтган мэндчилье ээ. Бүлхэмийн гишүүн Эрхэм Урианхайн Ганхуягийн “Нарангэрэл ээ. Энэ сэтгэгдлээ тусад нь багцлаад сайхан бичээд,шинээр оруулчих.Хамгийн дээр write post гэдэгт биччих” гэсэн хүсэлтийн дагуу би нэгэн зүйлийг оруулахаар боллоо. Уг нь би 2011 он гараад нэгэн багахан ном бичиж эхэлсэн юмаа. Аянга Удган энэ талаар товч мэдээлэлтэй байгаа. Тэгээд Сорхагтани бэхи хатны талаар, Амьд Ам Судрын талаар өөрийн номондоо тусгасан хэсгээс энд тавихаар шийдлээ. Гэхдээ Чингис хаанаа Аянга Удганд буусныг мэдээгүй байсан болохоор жаахан тийм байж магад, яг л яаж бичсэнээр нь орууллаа. Мэдээж номны маань төгсгөл Аугуу...

Эр хоёр загалын тууж

Бэлтгэсэн: Мөнхцэцэг Эрт урьд цагтСуут богд Чингис хааныЭрмэг цагаагч гүү ньЭр хоёр загал унага төрсөн ажээ.Тэр ондАрван гүүнд тэлээлжарга хийж онд оруулав гэнээ.ЭзэндээДааган цагтаа унуулжҮрээн цагтаа хуяглуулжТэр хоёр загалыг унажАлтай ханыгАрлан авлажХөхүй ханыгХөвчлөн авлав.Их загалыг унажАлтай ханыгАвлан тавив. Аргаль угалзыг алжАргагүй бардаж ирэхэдАрван түмэнАвын хүмүүсНэг ч эс гайхав.Бага загалыг унажХөхүй ханыгХөвчлөн тавьжГүйлэн хөх чоныгГүйцэн хядав.Өвсний оройгоорӨрвөлзүүлэн ирэхэдӨдий олонАвын хүмүүсӨчүүхэн ч эс гайхав.Хэнтий ханыгХэрэн авлажХээрийн араатныг гүйцэж хядахадХэн ч хүнХэрэглэн эс гайхав.Онон хатныОй талыг авлажОлон амьтныг гүйцэжОлзлон агнахадОйр хол адил боловчОлон бүгд эс гайх...

2011-11-23

Эрийн сайн Хан харанхуй

Бэлтгэсэн: Мөнхцэцэг Эртээ урьдЭнх мөнхийн Сайн цагт Нар сая мандахад Навч сая дэлгэрэхэд Сар сая мандахад Шажин сая дэлгэрэхэд Дан далай бүслүүртэй Давхар уулан түшлэгтэй Сүн далай бүслүүртэй Сүмбэр уулан түшлэгтэй Аугуу гүндэл айхын есөн Цагаан тохойгоор нутагтай Нэгэн мянган таван зуун настай Мягталуугаа хааны хүү гэж Газартай гацалданхан төрсөн Тэнгэртэй тэнцэлдэнхэн төрс...

"ХИЛИН ГАЛЗУУ БААТАР" тууль

Бэлтгэж оруулсан: Нарангэрэл Бултаараа амар амгалан уу?Та бүхэндээ би нэгэн уралдаан зарлаж байгаа юмаа. Хамгийн тэргүүний оролцож, оюун ухаанаараа шалгарсан нэг эрхэмд шагнал хүртээнээ.  Чингис хаан дээдэс маань өөрийн айлтгалдаа:"...Хууль засаг хэрэгтэйХурц ухаан шаардлагатай болжБилгийн мэлмий дутагдажБичгийн соёл устжээ......Залхуугаараа заяагаа мануулжМангуугаараа магнайгаа чимжээ... гээд...Дээдийн дээд өвгөд чиньДэмий та нарыгаа орхиогүйУчир бүхний учгийгНууц бүхний тайллыгАрга билгийн нууцыгАмьдрах ухааны аргыг...Сонсохоо байсан туульд чиньХаагаад хаясан сударт чинь...Үнэмшихээ байсан үлгэрт чиньҮлдээж орхисон байгаа. ...Ухаан муут нь ойлгохгүй ч Уран цэцэн нь ухаарнаМулгуу эргүү нь шоолох чМэлмий оюунтан нь мэднэ......Сэц...

2011-11-22

"Олуул явахад ахмад нь

...

Олон хүн хүчтэй Гүн ус аюултай гэдэг Сэцэн үгийн улбаа Ноёдоос Алчидай, Хонхордай, Хан хөвүүнээс Мангай ятган өгүүлсний эцэст Өгөдэй хаан тайтгаран сая Гүюг ханыг хүлээн авч учирчээ. Тэгээд түүнийг буруушаан донгодохдоо:-Аянд явах зуур чи эрүүл бөгстэй хүнийг эс үлдээсээн гэнээ.Чиний тэр уур хилэнгээс айж Орос улс дагаж орсон гэж бодно уу? Сүбээдэй Бужиг хоёрын далавч дор явж, олон бүгдээр хамсаж, орос хипчакуудыг оруулж авсан байтал, чи анх удаа гэрээс гараад орос , хипчакийн нэг ч хүнийг олж барьсангүй, адаглавал, ишигний шийр ч олж авсангүй байж, эрэмгий түрэмгий зан гаргаж, ийм тийм үг хэлэх болж ганц биеэ гайхуулж явдаг чинь юу вэ? гэх мэтээр зэмлэжээ.Тэрхүү зэмлэл дотор "Олон хүн хүчтэй Гүн ус аюултай"...

2011-11-16

ЭЗЭН ЧИНГИС ХААНААС АСУУСАН 73 АСУУЛТ 73 ХАРИУЛТ

Хэрэв эзэн Чингис Хаан буусан бол та Хаанаас юу гэж асуух байсан бэ? гэдэгт хүмүүс дараах асуултыг асууж дараах хариултыг авав.  1-р хэсэгт байгаа асуултын заримыг АЯНГА удган заримыг ХААН хариулав. 2 ба 3-р хэсгийн асуултуудад ХААН өөрөө хариулт өглөө. Энэ нийтлэлийн дор комментоор Та Хаанаас юу гэж асуух байсан тухайгаа бичиж болно. ХААН БОЛ ХААН Л БАЙДАГ ЮМ БАЙН...

2011-11-15

Өнчин цагаан ботго

Эрт урьд цагт нэг баян хүн тэнгэрийн эзэн хаанд гурван жилд нэгэн удаа зуун цагаан тэмээгээр бэлэг барьдаг байжээ. Нэгэн удаа зуун цагаан тэмээгээр бэлэг барих гэтэл нэг цагаан тэмээ дутаж гэнэ. Тэгэхээр нь зарц хүүхнийхээ яриг цагаан ингийг сариг цагаан ботгоноос нь салгаж өгөөд явуулж гэнэ. Ингээд яриг цагаан ингэ ерэн есөн цагаан тэмээний сүүлд орж, алс холын замд явахдаа өөдөө ч явсан бөн бөн гүйж, уруугаа ч явсан бөн бөн гүйж, сариг цагаан ботгоо бодож, бөөн бөөн нулимс унагасаар буйлан хайлан явж гэнэ.Гэвч алс холын аянд яваа аянчин, жинчин хүмүүсийн аль нь ч гэсэн хөөрхий тэр ингэний зовлонг анхаарч эс үзэж гэнэ. Энэ завсар эхээс өнчрөн салсан сариг цагаан ботго уяаныхаа гадсыг тойрон өлбөрөн хайлан буйлсаар байхад нь өнөө баян хүн ч өнчин муу ботгыг өрөвдөн хайрлах байтугай харин:-Энэ...

Мангасын хааныг дарсан нь

Дараах үлгэрийг бидэнд илгээсэн Долгормаа-д маш их талархлаа. Үнэхээр ухаарал хайрласан сайхан үлгэр байна. Энд бас нууц байна. Өвөг дээдэс маань үнэн сургаалаа үлгэрт мөнхлөн үр ачдаа өвлүүлдэг ухаант сэцэн аргатай байжээ. Тиймээс бид НУУЦ агуулсан үлгэрүүдийг тайлан тэндээс ухаарал, сургаал, үнэнийг танин мэдэж арга билгээ хурцлан гэгээрэх үйлдээ шамдах хэрэгтэй аж.  Мэдлэг бол хамгийн хүчтэй зэвсэг байдаг нь энэхүү үлгэрээс харагдаж байна. Ингээд үлгэрээ таалан болгооно ...

2011-11-11

Алтан судраас: Удамшил зөв хоол

За энэ блогт орж буй бүх гишүүддээ зөв хоолы талаар зарим нэг олж мэдсэнээ бичих гэсэн юм Юуны өмнө энэ нийтлэлийг маань унших гэж цаг гаргаж буй танды амар амгаланг эрий. Эл зүйлийг мутарлах болсон энэ өдрийг хүртэл би өөрийгөө ч олоогүй тэмтэрч явсан билээ. Нийтээрээ “Монгол хүн бол мах идэх ёстой тэгэж байж эрүүл байдаг юм” гэсэн үг бүхий Ний-гэмийн алдаатай ухамсартай би санал нийлдэггүй билээ. Тэгвэл үнэхээр махчин монголчууд байсан юм уу? Гэсэн асуулт гач илээ. Энэ тухай ханаас олж мэддэг билээ гэж бодоод гэлдэрч явтал бидний өвгөдийн үлдээсэн гайхамшигт Алтан судар номын нэг хэсэгийг file болгох үүрэг аз тохиолоор надад ногдов. Энэ судрийг ойлгож ядан уншиж байтал өнөөх асуултийн маань хариу гараад ирлээ дээ. Манайгаа хагартал баярлав....

Хүн чанар

Сурагчдын чимээ шуугиан намдаагүй байхад ангид ширүүн харцтай багш хаалга онгойлгон орж ирлээ. Сурагчид руу нээх айхтар харснаа хичээлдээ орлоо. Шохой аван самбар дээр томоос том 1-ийн тоо бичээд “Энэ бол хүн чанар юм. Хүнд байх ёстой хамгийн эрхэм зүйл юм” гэв. Тэгээд 1-ийн тооны ард 0 нэмж бичээд “Энэ бол амжилт. Жинхэнэ хүн чанар 1-ийг 10 болгож чадна”, дахин нэг 0 нэмээд “Энэ бол туршлага 10 байсныг 100 болголоо”, 0-үүд цааш үргэлжилсээр: Чадвар, сахилга бат, хайр дурлал... нэмж бичигдсэн 0 бүр хүн чанарыг баяжуулсаар байгааг багш зааж байлаа. Тэгснээ самбарын алчуур авч эхэнд бичсэн 1-ийн тоог арчиж орхив. Тэгэхэд самбарт маш олон 0 үлдлээ. Эцэст нь хэлэх гэсэн санаагаа хэлэв. “ ХҮН ЧАНАР ҮГҮЙ БОЛ БУСАД НЬ ЯМАР Ч ҮНЭ ЦЭНЭГҮЙ ” гэж хэлл...

Зоригт анчин хүү

Эрт урьд цагт нэг анчин хүү аав ээж хоёртойгоо амьдарч байжээ. Нэг удаа алс хол хэд хоногоор ан гөрөө хийхээр явжээ. Нэг уулын өргөн хөндийг өгссөөр яваад эхэнд хүрч очсон чинь хүн амьтангүй зэлүүд нутагт ганц гэр байж гэнэ. Тэр гэрт очиж орвол ганц хүүхэн суужээ. Тэр хүүхэнтэй ярьж хөөрвөл эргэн тойрон гурван ууланд гурван сүрхий мангас шулмасууд байдаг. Энэ гурван уулын дундаас гарч холдох арга надад байдаггүй юм гэжээ. Анчин тэр хүүхнийг өрөвдөж яаж ганц биеээр насыг барах билээ. Чи надтай цуг нэг тийш явахгүй юу гэсэнд хүүхэн: Энэ гурван уулын мангас шулмасууд амьд байгаа цагт хаашаа ч хөдөлж чадахгүй шүү дээ. Харин чи миний дэргэд хань нөхөр болж суу гэжээ.Хүү яах аргаа олж ядаад хүүхний дэргэд хэд хоносон боловч хээр гадаа ан гөрөө хөөж явсан хүн болохоор уйдаад үргэлж...

Хүүхэн Хүрэлдэй

Эрт урьд цагт Арж Бурж хааны аальгүй их хулгайч хавиргандаа хадлагагүй, нуруундаа нугалуургүй, эрийн сайн Хүүхэн Хүрэлдэй гэж байж гэнэ. Хүүхэн Хүрэлдэй Нэг удаа алс хол явж байгаад далан шарга адуу хөөгөөд харьж явжээ. Гэтэл алс холоос явж аяншаад их ядарсан тул нэгэн уулын бэлд модны захад ганц гэр байхаар нь тэнд буужээ. Гэрт нь орж ирвэл хүн амьтангүй. Гэрийн доторхи зүйлийг ажиглан шинжиж үзвэл: Баруун талаар нь лам хүний суудал, зүүн талаар нь шинжвэл шулмын дүртэй эм хүний суудал байж гэнэ. Хүүхэн хүрэлдэй хувцсаа тайлаад зүүн орон дээр хүн нутаж байгаа маягаар тавиад аяныхаа тогоог заханд нь шургуулж морины сүүлнээс тайрч урт хар гэзэг томж унжуулаад хүн орж ирэхэд хүн унтаж байна гэж харагдахаар засаад өөрөө баруун хатавчинд нь нүх ухаж шороог нь гадаа цацаж нүхэн дотор...

2011-11-09

Инээмсэглэл

Цэдэнсүрэн Мөнхтөгс  Эрт урьдын цагт, холын хол нэг газар өдөр бүр л бороо ордог нэгэн улс байж гэнэ. Өдөр бүр, бүр бүх л өдрийн турш бороо л орно. Тэнд бороо хэдэн жилээр ч тасралтгүй ордог юмсанж. Ийм нэгэн улсад нэгэн бяцхан хүү амьдардаг байв. Хүү 9 настай, түүний амьдралын өдөр бүр л бороо орон орсоор , өдөр ч бай шөнө ч бай маш харанхуй байдаг байжээ.       Гэтэл хүмүүс хүүг төрөхөөс ч өмнө урьд тэнгэрт Нар гэж зүйл байдаг байсан тухай хааяа хааяа ярьдаг байлаа. Хүмүүсийн ярьж байгаагаар тэр Нар нь том, шар өнгөтэй дугуй зүйл байсан бөгөөд бүх л юмс бүх л хүнд дулаан илч гэрлээ харамгүй өгөх бөгөөд, түүний том дугуй шар нүүрэнд нь үргэлж инээмсэглэл тодрон байдаг. Түүний инээмсэглэж байхыг хараад энэ хорвоо дээрх...

БӨМБӨРЦӨГИЙН БҮХ МОНГОЛ ҮНДЭСТЭН СОНСОГТУН

Ази тивийн зүрхэн тушаа асар уудам хээр талд дураараа нүүдэллэн суурьшиж  дунд чөмгөөрөө жиргэж явсан биднийг тэнгэр эзэн ивээлдээ багтааж дэлхийн хөрснөөс арчигдахгүй байх тавиланг заяасан болохоор орой нь хөх дээд Тэнгэртээ мөргөж , онгон байгаль  уул усаа тахиж , улалзах гал, дүрэлзэх очоо шүтсээр  олон  зууныг ардаа элээжээ.Тэнгэр заяат Тэмүүжин тарж бутарсан отог омгуудыг байлдан дагуулж та бидний үндэс болсон Хамаг Монгол улсыг цогцлоосон бөгөөд  өнөөгийн хүчирхэг хөгжилтэй улс орнуудын тэмүүлж байгаа глобальчлах бодлогыг илдээр зэвсэглэсэн эрэмгий зоригт бидний өвгөд, эцэхийг мэдэрдэггүй навтгар морьдынхоо хүчээр найман зууны тэртээ дэлхийг байлдан дагуулж хэрэгжүүлсэн билээ. Түмнээсээ  өргөмжлөлтэй Чингис...

Өнөөгийн Монголын хамгийн хамгийн....

Хамгийн том талбай: Монголын газар нутаг өргөн уудам. Тэгэвч дэлхийн газрын зураг дээрх хэмжээгээрээ өмнөө цөөнгүй орныг гишгүүлдэг. Гэхдээ л газар нутаг минь биднийг Гиннесийн номд багтаасан байх юм. 1.5 сая км.квадрат талбайтай нутаг дэвсгэр дээр 2.6 сая хүн амьдардаг Монгол орон нэг хүнд ногдох нутаг дэвсгэрийн хэмжээгээрээ яах аргагүй дэлхийн амжилт тогтоодог аж. Хамгийн том сарвуу хумстай амьтан: Говийг эрт балрын үе буюу галвын өмнө далайн ёроол байсан хэмээн өвгөд хэлцдэг. Түүний удаахан нь үлэмж биетнүүдийн орон хэмээх нь шинжлэх ухааны олдвороор гэрчлэгдсэн. Тэгвэл тэр үеийн аварга биет амьтан өнөө үеийн Гиннесийн номонд Монголын нэрийг бичихэд хүргэжээ. Монголын говиос (аль аймгийн нутгаас гэдэг нь бүртгэгдээгүй) 1961 онд яс нь олдсон эртний үлэг гүрвэл ертөнцийн хамгийн том сарвуу...

Page 1 of 8812345Next

 
ТЭНГЭР МОНГОЛ ГАЗАР