2012-07-31

Гэрлийн Өргөө Дархан явсан тэмдэглэл


Тэнгэрийн заадас: Дарханд

2012 оны 7 сарын 29нд Дархан хотлуу өглөө 8цагт хөдөлхөөр тохиролцож бүгд цуглан унаа ч цагтаа ирж хөдөлхөөр болтол зарим хүмүүс ирж явна гээд л бүтэн 30 минут хүлээлгэв. Гарсан автобусны хувьд суудал хангалтгүй ч хамгийн боломжит хямд зардлаар явах унаа байсан тул сонголт маань зарим хүмүүст таалагдаагүй бололтой. Унааны зардал нэг хүнээс 15000 гарсан бөгөөд үүнд ирж очих шатахуун болон жолоочын 2өдрийн цалинг нь өгөөд явсан юм. Тиймээс автобусанд суух хүмүүсийг орох цагаас нь эхлээд настайчууд болон улаач нар суудал дээр сууж бусад хүмүүс дугуй болон зарим нэгэн майхан саван дээрээ суухыг санал болгосон юм. Энэ нь ямар нэгэн албадлага байгаагүй бөгөөд хүн бүр ухамсраараа настайчууд болон улаач нараа хүндлэх хэрэгтэй гэдгийг анхааруулсан юм. 

2012-07-24

Мөнхбат: ‎2012/07/21-ний тэмдэглэл


Энэ удаагийн хээрийн, нийтийн бөөлөөнд 7 хоногийн өмнө явна гэж хүлээж байлаа, учир нь бөөлөөнөөс 7 хоногийн өмнө зүүдэнд минь улаач би Буурлуудаа буулгасан, Эзэн Богдтой уулзаж байна, зүгээр ч нэг уулзалт биш, Хаан миний зүрх рүү үлээгээд, дараа нь баахан уйлалдаж байна гэж өнгөтөөр зүүдлэсэн байв. Өмнө нь би зүүдээ санадаггүй, санасан ч тоодоггүй хамаагүй нөхөр байсан боловч энэ зүүд үнэхээр өнгөтэй, мартагдахгүй байсан тул энэ бөөлөөнд заавал явна гэж шийдсэн байсан юм.

2012-07-23

2012.07.21 Хээрийн бөөлөөний тэмдэглэл


Уята Туяа: 

Зөө хэрийн бөөлөөнөөр үзсэн харсан туулсан бүхнээ та бүхэнд хүргэе аа. Өглөө би 6-д босоод хувцаслаад идэж уух юм майхангаа аваад таксидаад болзсон хүнтэйгээ уулзахаар товлосон газраа очиход уулзах цаг маань 4 минут хэлтийсэнд жаахан сандрав. За арай хаяад явчаагүй байлгүй дээ гээд 20 гаруй минут хүлээлээ. Байдгүй ээ сандраад нөхөртөө өргөө рүү ороод автобус нь хаанаас хөдлөхийг тодруулаад өг, утас олоод өг гээд жаахан бачимдлаа.

2012-07-22

Болор бон: Өвөрхангай явсан тэмдэглэл 2-р хэсэг


14-ний өглөө. Энэ өглөө манай майханыхан ариун цэвэр гээчийг мандуулан бадруулж, үс гэзгээ угааж, өнгө зүсийг олов... хэхэ... Харин биднийг босохоос өмнө Тэнгэр удган болон Тэнгэрийн дуучийн майханыхан боссон байв. Ер нь энэ шөнө удган маань амарч чадсан эсэхийг бүү мэд. Учир нь Тэнгэрийн дуучийн төрсөн дүү босоод 2 жил орчим болж буй удган Хан Хөгшин хайрханаас эхлэн бидэнтэй нийлсэн юм. Тэрээр хуяг, хэцээ буруу хийсэнээс (өөр шалтгаан байсан эсэхийг би мэдэхгүй) болон дээд буурлууд нь нилээд догширсон байсан ажээ. Энэ гол дээр ирж буудалсанаас эхлэн Хааны зөвшөөрлөөр буусан Дээд буурлууд нь ихэд хилэгнэн хэд хэдэн удаа татаж унаган тэр тоолонд нь удган минь засаж янзалсаар биднийг сэрэхэд ч мөн л тэр удган унасан байдалтай Тэнгэр удган засаж байв.

Болор бон: Өвөрхангай явсан тэмдэглэл 1-р хэсэг


2012 оны 7 сарын 11-ний өдрийн морин цаг шувтрах үеэр нийт 24 хүний бүрэлдэхүүнтэй, Тэнгэр удган тэргүүтэй аялалын баг Өвөрхангай аймгийн Хайрхандулаан сумын зүг хүлгийн жолоо залав аа хэхэ. Аялалын зорилго нь Өвөрхангай аймаг дахь түүхт газар нутгийн амь болон эздийг сэрээх зорилготойг замд гарсан хойно асууж мэдэв. Угаас “Юм бүхэн учиртай” гэдэг. Энэ аялалд хэн явах нь бас л дээрээсээ учиртай байсан гэж ойлгов. Учир нь миний мэдэхийн аавын талын буурлууд минь энэ хээр, тал, хангай, говь хосолсон Өвөрийн цэнхэр хангай нутгийн буурлууд юм.

2012-07-20

Тахилч


Хутагт хувилгаад түм түмээрээ төрөх нь бий. Өвөрмонголчууд Говийн ноён хутагт Данзанравжаагийн хойд дүрийг хэдийнэ тодруулаад Альшаа аймагтаа залжээ. Цэцэрлэгийн багш мэргэжилтэй, Коммунист намын хорооны хурлаас тодорсон мань хутагт нэгэн хүнээс үе үе баталгаа шаардсаар өдийг хүрчээ. Тэр хүн бол тавдугаар дүрийн ноён хутагт Данзанравжаагийн үе дамжсан тахилч Зундуйн Алтангэрэл бөгөөд Дорноговийн Сайншандад ажин түжин амьдарч сууна. Тахилч З.Алтангэрэл өөрийн эцэг өвгөдийн хамтаар Ноён хутагтын эдлэл хэрэгсэл, ном судар, бурхад тэргүүтэй түүхийн үнэлж барамгүй үнэт дурсгалыг бидний үед авчирсан гавьяатай хүн. Зөвхөн өв хөрөнгө төдийгүй, тэр үеийн ёс заншил, шашны зан үйл, гүн ухааны үзэл баримтлал, бясалгал хийх нарийн арга ухааныг ягштал цээжлэн тээсээр иржээ. Тахилч ийн хүүрнэнэ.

2012-07-19

Эргэлзээтэй асуултуудаа асууж хариулт авлаа

Өршөөгөөрэй, удаан ажигласны эцэст энэ группын та бүхэнтэй бурахгүй байж боломгүй байна. Аянга удганг анх блог нээж байхаас нь л уншиж, өөртэй нь 1,2 харилцаж, нэг хэсэг их сонирхож байлаа. Хааны айлдвар болон блог дахь бүх тэмдэглэлүүдийг гадарланаа. Хэд хэдэн эргэлзээтэй, үл ойлгогдох зүйл байх шиг санагдахын. Эндүү бодож яваа бол засаж залруулж өгнө үү.

1. Аянга удган яагаад үргэлж царайгаа нуудгийг ойлгохгүй юм. 
Санаа муутнууд хорлохвий гэж болгоомжилж царайгаа нуудаг гэсэн хариулт өгсөн байсан. Эзэн хаан маань улаачаа зүсээ нууж, зүгээ буруулж, хулгайч шиг амьдруулдаг учир юу вэ. Үнэн үйл хийж яваа хүмүүн олноос нуугдмааргүй юм?!???

2012-07-18

2012-07-10

Аянгат удган Бурхан Халдун Хайрханаа тахив

 
 Аянгат удган Гэрлийн Өргөөний улаач нарын хамт Хэнтий аймагт очиж Бурхан Халдун Хайрханаа тахив. Үйлээ амжилттай хийгээд Хайрханы амийг сэрээгээд ирсэн билээ. Блогийн уншигч та бүхэндээ тахилгын үеэр авсан Фото зургуудаас толилуулж байна.

2012 оны 7 сарын 7 ны өдрийн АС-ын чуулган


2012 оны 7 сарын 7 ны өдрийн Алтан судрын чуулган
Сийрүүлэн бичсэн: Нарандулам

Энэ өдөр ээлжит хэлэлцүүлгээ хийхээр очтол Тэнгэр Удган Аянгат маань ирсэн байлаа.Хичээлийг Мандах нараа удирдан явуулахаар иржээ. Энэ өдөр бас МөрГүн дээдсийн улаач ирлээ.Манай судрын чуулганд онгодууд болон мөргүн дээдсийн онгод оролцдогийг балчрууд сайн мэдэх билээ.Мэлмийтэй зарим нь хардаг бид мэт нь хардаггүй боловч байгааг нь мэдрээд л байдаг билээ.Мөргүн дээдэс улаач нь ирэхгүй ч, өөрөө заларч дараа нь утсаар асуухад чуулган ямар болсныг хэлдэг.Санаанд нь таарахгүй бол дуудна.

Сайхантуяа: Гэрлийн Өргөөнийхөндөө


Баяр наадмын хөөр цэлэлзсэн
Бадаг найргийн уянга мэлтэлзсэн
Хөхүүртэй айргийн ааг амт нь чивчирсэн
Хөхөөтэй зуны наран хуран тэгширсэн

ХӨХ ИХ Дээдсүүд минь хорвоог дэнслүүлэн заларсан
Хөвчин дэлхий амарлих хүчит ЗӨНг далласан
Зуун зуунаар алслагдсан Монгол үрсүүдийн учраанд
Зузаан Буурал түүх зүрхээ тэмтчин уярсан

2012-06-21

МАНДАХ УУ? МӨХӨХ ҮҮ?


ҮНДЭСНИЙ ЗӨВШИЛЦӨЛ

Аль ч улс орны амьдрах, хөгжих үндэс нь Зөвшилцөл юм. Тухайн улс үндэстэний өмнө тулгарсан гол зорилтууд дээр нийтээр зөвшилцөлд хүрч тогтсоныг ийн хэлнэ. Харамсалтай нь өнөөгийн нийгмийн тогтолцоог далдаас залуурдаж байдаг бүлгүүдэд өөрийн дэглэмийг хамгаалахын тулд Үндэсний Зөвшилцөл гэх энэ лут ойлголтыг олон нийтэд мэдүүлэхгүй байх сонирхол бий. Тийм ч учраас өрнийн дэглэмийн хөлсний онолчид Үндэсний Зөвшилцөлийг зориуд мушгиж, нийгэмд тогтсон хэв заншилтай хольж хутгаад “Бичигдээгүй хууль” гэсэн нэршилд хамруулж бүдгэрүүлдэг. Тэгээд оронд нь “Нийгмийн зөвшилцөл” хэмээн хөндийхэн томъёолсон ойлголтыг сурталчлах болсон юм. Үүндээ гол төлөв эрх барьж буй бүлгүүдийн хоорондын тохиролцоог элдэв өнцгөөс нь цэцэрхэн тайлбарладаг. Үнэндээ энэ бол ямар элийнийх нь нийгмийн зөвшилцөл байх вэ дээ. Ердөө л хуйвалдаан шүү дээ. Харин бид энэ удаа Үндэсний Зөвшилцөлийн тухай өгүүлнэ.

2012-06-20

Нарны бөөлөө


Амар амгалан байцгаана уу? Гэрэлийн өргөөнийхөн минь ээ.БЗД-ИЙН 5-р хорооны тэнгэрийн үйлийг дэмжин бадраагч, аз нь гийсэн 76 иргэн бид их эзэн богдынхоо тааллаар анх удаа нар амьтай гэдгийг нүдээрээ харж биесээрээ мэдрэн хөх монголчууд хэрхэн тэнгэртэй холбогдож чаддагийг харж биширсэн үйл явдалд оролцлоо. 

Ургах наран хороолол руу Их удгантай болзсоныхоо дагуу Гаамаа эгч ,болон бас 2 хүний хамт бид хөдөллөө. Удгантай утсаар холбогдон товлосон газраа бяцхан саадыг гэтлэн хүрч очив. Бид газраа сонгон удган маань ч хуяг дуулгаа өмсөн идээ будаагаа засан бэлэн боллоо.Өглөө босоход үүлэрхэг байсан тнгр удганыг хуягласны дараа цэлмээд, хурц нар гарч эхлэв....... Хуягаа өмссөн байхдаа үнэхээр сүрдмээр юм билээ. ... Нэг харсан чинь хөдөлгөөн энэ тэр нь нэг л бишээ...

Ганбат: Миний амьдралд тохиосон гайхамшигт өдрүүд

Миний амьдралын гайхалтай 2 өдөр.

1.Амьдралын минь хамгийн гайхалтай өдрийн эхлэл...

Амар амгалан байна уу гэрлийн өргөөнийхөн минь. Би гэрлийн өргөөнд зочлоод 9сар болж байна. Анх Гэрлийн өргөө, Чингисийн Монгол нэртэй хэдхэн хүнээс бүрдсэн групп байлаа. Анх намайг гишүүнээр орход 38 хүн байсан байна. Хээххэ

Чингисийн монгол групп надад их сонирхолтой санагдаж би өөрийн эрхгүй энэ группд татагдаж орсон бөлгөө. Анхны Чингисийн моногл группын үйл ажиллагаа нь зөвхөн эхэлж байсан. Францед байгаа манай бүлгийн гишүүд 5 л байсан. Бид хэд оройдоо нийлж байгаад аянга цдганы өдрийн тэмдэглэлийг бүгд ярилцдаг юу болсон тухайгаа сонирхолтой ярилцдаг, группын гишүүдтэйгээ танилцсан тухай их л зүйлийг ярилцдаг бас маргалддаг байсан.

2012-06-14

Монголын үндэстний үзэлтнүүд ГАЛ ҮНДЭСТЭН холбоог дэмжиж байна!


ГАЛ ҮНДЭСТЭН холбооны хамт олон Монгол нутгийнхаа бүрэн бүтэн байдал, шударга ёс, байгал дэлхийнхээ төлөө ТӨР түмнийхээ төлөө тэмцэхээр боллоо.Энэ сонгуульд өөрсдийн төлөөллийн хүмүүсээ оролцуулж Монгол нутгийг хар тахал мэт нөмөрсөн авилгал хээл хахуультай тэмцэж , эмх замбараагүй олгогдсон лиценцүүдийг цуцлуулж, гол ус, уул хангайгаа хамгаалах гэж байна!
Монголчуудаа бидний ирээдүйн төлөө, Монгол нутгийнхаа төлөө тэмцэж яваа ГАЛ ҮНДЭСТЭН холбооны залуусыг дэмжье! 
БИД ИРЛЭЭ!...(зураг, нийтлэл үзнэ үү!)

2012-06-11

Д.Энхжаргал: Удгантай байсан гайхамшигт мөчүүд


Юуны өмнө Аянга удгантай уулзах сайхан боломжийг бүрдүүлж өгч дэмжсэн гэрлийн өргөөний гишүүн эгч Д.Отгон , дүү Б.Намуун, bas Т.Ундрах, мөн Гэрлийн өргөө бүлгэм, эцэг буурлууд дээдсүүддээ, их үйлийнхээ хажуугаар цаг зав гарган Парист мартагдашгүй сайхан мөчүүдийг хамтдаа өнгөрөөсөн Аянга удгандаа талархаж байгаагаа илэрхийлэе. 

Миний өөрийн тухайд зухас дурдвал Их Эзэн Богд Хааныхаа сургааль айлдварийг түмэнд түгээгч Аянга удганы тухай анх энэ оны 1 сарын алдад сонсож мэдсэнээс хойш удганы блог дахь сонирхолтой түүхүүдийг догдлон уншиж, фэйсбүүк дэх гэрлийн өргөө бүлгэмд нэгдэн орсон юм.Энэ цагаас олон сайхан найз нөхөдтэй болсоны дээр бид бүгдийг нэгэн зуйл нэгтгэж байгаа нь Монголоо гэсэн,эх түүхээ судалж мэдэе, Эзэн Богд Хааны болон Ихэс дээдсүүдийн сургаал айлдваруудийг дагаж мөрдөе, түмэн олондоо мэдүүлэе гэсэн нэгэн санаатай байгаа нь надад хамгийн их таалагдсан юм. 

 Хэдийгээр гадаадад амьдарч байгаа боловч энэ өргөөндөө нэгдсэний ачаар Монголийнхоо түүхийг судалж мэдэх, судар ном улгэр туульсаа тайлж мэдэх ,өвгөд буурлуудийн сургааль айлдварыг чихээр сонсож, нүдээр үзэн хамгийн гол нь бөө мөргөлийн талаар хамгийн зөв талаас нь ойлгож, буруу зөвийг нь ялган таниж, ухаарах боломжтой болсон юм.Мөн Тэнгэр Монгол Газар дуудлагаа дуудан Наран, Саран, Дэлхий ээждээ цай сүүнийхээ дээжийг өргөн тэнгэртээ залбирч шүтдэг болсон гээд хувь хүн миний хувьд гарсан өөрчлөлтүүд үнэхээр их билээ.За одоо гол зүйлээ өгүүлэе. 

2012-06-07

Тэнгэр Монгол Газар дуу


Дууг санаачлан бүтээсэн Хар Сарнай Хамтлагийн дуучин Маадай.

Үг:  Их Эзэн Чингис Хааны Эзэн би эргэн ирлээ айлдварын хэсгээс
Хөгжмийн зохиолч: Оки
Дуучин: Хар Сарнай Маадай

Их Эзэн Чингис Хааны айлдсан "Эзэн би эргэн ирлээ" айлдварын үгээр дуу бүтээх санаачилгыг  Хар сарнай хамтлагийн дуучин Маадай гарган бүтээл болгосныг нь та бүхэндээ хүргэхэд таатай байна. Тэнгэрийн үйлийг түмэнд таниулахад том тус хүргэж байгаа дуучин Маадайд гүнээ талархал илэрхийлье.

Хар сарнай хамтлагаас тус дууны клипийг мөн гаргахаар төлөвлөөд байгаа юм. Урлагийн Тэнгэр та бүхнийг ивээг.

2012-06-05

Эзэн Чингис Хааны онгодтой хөөрөлдсөн минь 2-р хэсэг


Амар байцгаана уу блогийн уншигчидаа. 

Өнөөдөр 2012 оны 6 сарын 4-ний өдөр. Энэ бол миний хувьд чухал тэмдэглэлт өдөр юм.

Өнөөдрөөс яг нэг жилийн өмнө буюу 2011 оны 6 сарын 4-ний өдөр миний бие Хөх Монголын хаан Эзэн Богд Чингис хаанд анх удаа бараалхан сургаалийг нь сонсож байсан хувьтай.  Эзэн Богдод бараалхан сургаал айлдварыг нь сонсон суухдаа гар утсаараа ярилцлагыг бичин авч түүнийгээ блогоороо дамжуулан түмэнд хүргэж байсан.

2012-05-29

Эртний Түрэгүүдийн Тэнгэр үзлийн тухай /орчуулга/


Орчуулсан: Мандах
Түрэгүүдийн тэнгэр шүтээнүүд

The following article is based, with permission, on Norm Kisamov's translation from Russian, of chapter III (pp 71-95) of Rafael Bezertinov's book "TENGRIANISM: RELIGION OF TURKS AND MONGOLS", Naberezhnye Chelny, 2000. Original versions can be found at turkicworld.org and hunmagyar.org

Тэнгри буюу Тэнгэрийн Бурхан

Эртний Түрэгүүд ертѳнцийг 17 тэнгэр захирдаг байсан гэж итгэдэг байсан бол Монголчууд 99 гэж үздэг байжээ. Олон түрэг угсааны аймгууд Тэнгри гэдгийг ойролцоо үгээр нэрлэдэг байснаас дурдвал; Татар- Тэнгри, Алтай-Тэнгри, Турк-Танри, Чуваш- Тура, Якут- Тангара, Балкар- Тэири, Монгол- Тэнгэри. Тэдний хувьд орчлон ертѳнцийн оршин ахуй нь Тэнгэрийн тааллаар болдог учир улс үндэстүүд болон тэдгээрийн Их хаад Тэнгэрээс заяатай байдаг гэж итгэдэг. Үүний тод жишээ нь Орхоны хѳндийгѳѳс олдсон хѳшѳѳн дэх ''Хүмүн бүр тэнгэрийн дор оршиж, тэнгэрийн дор үхнэ'' гэх утгатай бичээс билээ. Тэнгэрт сүсэглэхдээ гараа дээш нум хэлбэртэй ѳргѳн, эрүүл энх, сайн сайхныг хүсэн залбирдаг байжээ. Сүүлийн үед гарч ирсэн Исламын болон Загалмайн шашинтнууд нүүдэлчдийг ѳѳрсдийн шашинд оруулахын тулд Тэнгэрийг нь Аллах болон Ертѳнцийн эзэнтэй адилтган тайлбарлаж байсан ч Тэнгэр бол Тэнгэрээрээ л үлдсэн байдаг.

Мядагмаа: Монгол хүн бүр агуу

Монгол хүн бүр агуу,бөгөөд монгол болж төрсөн заяандаа бахарханам.Яагаад ч юм эгэлхэн нэгэн ааваараа өвөг дээдсээрээ бахархах сэтгэл төрж ,энэхүү зүйлийг тэрлэж суунам.Миний аав Р.Гуудай эдүгээ 81 настай сайхан буурал Гачууртад энх тунх амьдардаг юм. Аав минь сургууль соёлын мөр хөөгөөгүй бөгөөд хэнээр ч бичиг үсэг заалгалгүй агент Цэрэн гэдэг хүнээр монгол бичгийн бүх үсгийг бичүүлж аваад түүнийгээ цээжлэн үг болгон холбон уншиж, нэр усаа бичиж, хэдэн малынхаа тоог гаргахтай болж байх үед нь кирилл бичиг гарч иржээ.

Кирил бичгийн цагаан толгойг монгол бичгийн үг үсгээр хөрвүүлж,тун амархан цээжлэн үг болгон холбон уншиж, бичиж эхэлсэн үедээ бичиг үсгийн шалгалт өгч тайлагдлаа гэсэн үнэмлэх авсан гэж "Зоргоор амьдарсан он жилүүд" дурсамжийн номдоо бичсэн байдаг юм.Аав аль алинаар нь алдаагүй сайхан бичнэ, их сайхан дуулнаа. Найр наадамд 3 хоног нэг дуулсан дуугаа давталгүй дуулдаг,.. одоогийн бидний хэлээр соёлын өвийг тээгч хүн юм даа.

 
ТЭНГЭР МОНГОЛ ГАЗАР