Тэнгэр Монгол Газар

14-ний өглөө. Энэ өглөө манай майханыхан ариун цэвэр гээчийг мандуулан бадруулж, үс гэзгээ угааж, өнгө зүсийг олов... хэхэ... Харин биднийг босохоос өмнө Тэнгэр удган болон Тэнгэрийн дуучийн майханыхан боссон байв. Ер нь энэ шөнө удган маань амарч чадсан эсэхийг бүү мэд. Учир нь Тэнгэрийн дуучийн төрсөн дүү босоод 2 жил орчим болж буй удган Хан Хөгшин хайрханаас эхлэн бидэнтэй нийлсэн юм. Тэрээр хуяг, хэцээ буруу хийсэнээс (өөр шалтгаан байсан эсэхийг би мэдэхгүй) болон дээд буурлууд нь нилээд догширсон байсан ажээ. Энэ гол дээр ирж буудалсанаас эхлэн Хааны зөвшөөрлөөр буусан Дээд буурлууд нь ихэд хилэгнэн хэд хэдэн удаа татаж унаган тэр тоолонд нь удган минь засаж янзалсаар биднийг сэрэхэд ч мөн л тэр удган унасан байдалтай Тэнгэр удган засаж байв.

Posted in: Cэтгэгдлүүд,Баримтууд бодит жишээ,Болормаа

Болор бон: Өвөрхангай явсан тэмдэглэл 1-р хэсэг

Sunday, July 22, 2012

Duulin

2012 оны 7 сарын 11-ний өдрийн морин цаг шувтрах үеэр нийт 24 хүний бүрэлдэхүүнтэй, Тэнгэр удган тэргүүтэй аялалын баг Өвөрхангай аймгийн Хайрхандулаан сумын зүг хүлгийн жолоо залав аа хэхэ. Аялалын зорилго нь Өвөрхангай аймаг дахь түүхт газар нутгийн амь болон эздийг сэрээх зорилготойг замд гарсан хойно асууж мэдэв. Угаас “Юм бүхэн учиртай” гэдэг. Энэ аялалд хэн явах нь бас л дээрээсээ учиртай байсан гэж ойлгов. Учир нь миний мэдэхийн аавын талын буурлууд минь энэ хээр, тал, хангай, говь хосолсон Өвөрийн цэнхэр хангай нутгийн буурлууд юм.

Posted in: Cэтгэгдлүүд,Болормаа

2012-01-23

Алтан гургалдай 2-р хэсэг

Monday, January 23, 2012

Duulin

Дүү бор морио барьж унаад

Орон нутагтаа зүглээд явж явав гэнээ

Тэгсэн чинь

Тэнгэр газар хоёр нийлэх мэт болоод

Аянга буух гээд болохоо байв гэнээ.

Дотор бие нь догдлоод

Гадна бие нь гайхаш тасраад

Энэ чинь одоо

Ниргэж алахаар шийдлээ гэж

Бодоод уйлаад явав гэнээ.

Морь нь хэлэв гэнээ.

Эхийн хувцас бий бол хэрэг болно доо

Тиймгүй бол чи бид хоёр одоо үхлээ дээ.

Баруун хойд зүгийн

Бидэр хар ноён гэдэг чинь

Далан таван хар тэнгэрээс

Онготой бөө шүү дээ

Одоо аянга буулгаж алахаар

Шийдлээ гэж хэлэв гэнээ.

Нэг ганц дан ягаан цамц өгснийг би

Гурван хөшөө чулууны

Хамгийн дунд дээр тавьсан даа гэж хэлэв гэнээ.

Чи тэр газраа мэдэх үү гэж асуув гэнээ.

Алтан гургалдай 1-р хэсэг

Monday, January 23, 2012

Duulin

Урьд эрт цагт цагийн сайнд

Цасны нимгэнд, цаасны зузаанд

Сүн далайг шалбааг байхад

Сүмбэр уулыг хөшөө байхад

Захын модыг зулзага байхад

Загал бугыг (чинь) янзага байхад...

Баруун тивийг эзлэн төрсөн

Алтан Гургалдай хаан гэж байв гэнэ.

Алтай алтан сүмбэр уултай юм гэнэ

Хангай зүгийн

Хар шар адуутай юм гэнэ.

Хойд зүгийн хөх буурал

Адуутай юм гэнэ.

Өөлдийн говиор дүүрэн

Өлөн улаан үхэртэй юм гэнэ

Төвдийн голоор дүүрэн

Түмэн халзан тэмээтэй юм гэнэ.

Хотгор газрыг

Хорголоороо дүүргэсэн

Үй түмэн хоньтой юм гэнэ.

Дээшээ бэлчихээрээ

Дээд л газрын хөрсийг эргүүлээд

Доошоо бэлчихээрээ

Доод л газрын хөрсийг эргүүлээд

Явдаг байж гэнээ.

Алтан Гургалдай хааны

Унадаг унаа

Хөлөглөдөг хүлэг нь

Ах дүү хоёр бор морь юм гэнээ.

ЭРИЙН САЙН ЗААН ЗАЛУУДАЙ

Monday, January 23, 2012

Duulin

ЭРИЙН САЙН ЗААН ЗАЛУУДАЙ

Эрт урьд цагт

Эрийн сайн Заан Залуудай хүү гэж

Нэг сайхан эр байжээ.

Уран бэйж хатантай,

Гурван гүвээ давсан

Улаан ирэлгэн хутагтай

Гучин хоёр товчтой

Хар үсэн дээлтэй

Жинжий нэртэй эмээлтэй

Жийжүү нэртэй хазаартай

Аргай даргай нум саадагтай

Хойшоо цувсан

Хорин живаа

Хонгор алаг нүдтэй

Урагшаа цувсан

Арван живаа

Ангир алаг адуутай

Адуугийн нь малладаг

Агсалдай бор өвгөнтэй

Хэл ам мэддэг

Хилэн хүрэн морьтой

Айлд унадаг

Аян гарга марьтой

Адуундаа унадаг

Алтан шарга морьтой байжээ.

2012-01-18

ГУРВАН НАСТАЙ ГУНАН УЛААН БААТАР

Wednesday, January 18, 2012

Duulin

Наран сая жаргаж байхад

Навч цэцэг дэлгэрч байхад

Захын модыг зулзага байхад

Загал бугыг янзага байхад

Самуун цагийг шувтарч байхад

Сайхан жаргалыг эхэлж байхад

Сүн далайг шалбааг байхад

Сүмбэр уулыг гүвээ байхад

Манай энэ орны эзэн

Манлай баатрын хүү

Ачтай гэж ард нь хүрээлсэн

Алдартай гэж дайсан нь сүрдсэн

Хүний сайн Хөхөлдий мэргэн гэж байжээ.